abat-jour (183;al.5;13):

• lampekap;

alaamzakken (200;al.1;1):

• alaam = gereedschap, werktuigen;

de allée (202;al.2;33 - 207;al.1;1; e.a.):

• gangpad, overloop, ruimte van een bovenhuis waarop de trap uitkomt;

batiment (332;al.1;10 - 360;al.2;2; e.a.):

• > fr. bâtiment : een gebouw;
  

bebeirt (375;al.1;24):

• met beer bewerkt;

beir (281;al.3;2 - 297;al.1;20):

• menselijke uitwerpselen, drek, faecaliën;
  

beeweg (160;al.1;2):

• processie, bedevaart; hier: ter boete-doening, een lijdensweg;
  

beglariet (392;al.1;1):

• stiekem begluren;
  

de bijgang (143;al.2;4 - 146;al.3;13; e.a.), bijgangsken (161;al.3;7):

• doorloop tussen huizen of muren, nauw armoedig steegje;
  

boterhammen met bijval (254;al.1;5 - 308;al.3;7):

• broodbeleg;
  

bijzen (214;al.3;3):

• bengelen; biezen = onrustig zijn, ijveren;

bijzende vingers (185;al.2;7-8):

• onrustige, ijverige vingers;
  

binst (153;al.2;10):

• terwijl, ondertussen;

een bougie (150;al.1;25; e.a.), een bougieken (172;al.2;24; e.a.):

• een kaars, kaarsje;

geen enkel spierken bougeert (155;1;18):

• > fr. bouger: (zich) bewegen;
  

het blok van voor het gat slepen (419;al.2;29-30):

• alle werk alleen doen;
  

ze broebelen buiten (234;al.2;17 - 244;al.3;24):

• naar buiten drummen, dringen;

hij broebelt een taal (417;al.1;12):

• brabbelen, onverstaanbaar spreken;

broebelkens (148;al.3;16):

• bubbels, luchtbelletjes;
  

een busselkind (199;al.1;13):

• bussel: luiers (ook zwachtel); hier: een kind in luiers;
  

een calotjen (148;al.1;1):

• > fr. calot: politiemuts, kardinaals- of priestermutsje; hoofddeksel; Ned. kalot: klein mutsje of kapje;
  

de carré (208;al.1;6 - 210;al.1;10; e.a.):

• blok woningen;
  

de cirage (211;al.2;6):

• > fr. le cirage: het inwrijven, het boenen;
  

corniche (355;al.2;16):

• > fr. corniche: daklijst, hoek van een omlijsting;

cornichen (326;al.2;8 - 383;al.2;13):

• meervoud van corniche is in feite corniches, Boon schrijft cornichen;
  

een gezicht lijk een doghond (277;al.2;14/16):

• dog = hondenras, grote kortharige honden met brede kop en staande oren; een dog van een vent: een grote zware vent;

op dompel en op sukkel zijn (280;al.1;12):

• dompelen = sukkelen, dwalen, in moeilijke omstandigheden verkeren;

drij weken (153;al.3;8):

• drie weken;

iemand den duivel aan doen (199;al.1;35-36 - 256;al.2;10 - 369;al.2;2):

• treiteren, kwellen, plagen;

frak (254;al.1;22/27; e.a.):

• > fr. frac; langpandige herenjas, jas van een kostuum, jas in het algemeen;

graveel en cement (333;al.2;11):

• > Oudfr. gravelle: gruis; zie ook Ndl. gravel: gruis van gemalen rode dakpannen;

de gremel (146;al.2;18 - 148;al.4;6; e.a.), gremelen (168;al.1;31 - 194;al.1;2; e.a.), gremellachen (255;al.1;9 - 354;al.1;23; e.a.):

• de grimlach, een bittere of valse lach; minachtend grimlachen, grinniken;

van krommen haas gebaren (224;al.2;4 - 241;al.1;6-7):

• van niets gebaren, doen alsof men van niets weet, doen alsof je neus bloedt;

een huil ophalen (302;al.1;21):

• een schreeuw, een kort gehuil dat van diep komt, een diepe snik;

een heimelijke Judas (148;al.4;18):

• een valsaard, een verraderlijk mens (zie bijbelse figuur Judas: verrader van Jezus); pestkop, treiteraar;

iemand judassen (256;al.1;6 - 369;al.2;1-2):

• treiteren, plagen, kwellen (zie ook judassen: iemand de duivel aandoen);

judasserig (199;al.1;35):

• treiterachtig;

ieverans (149;al.3;8), ievers (151;al.2;5 - 153;al.3;4; e.a.):

• ergens;

nievers (208;al.1;14 - 252;al.1;1; e.a.):

• nergens

kabas (375;al.1;14 - 389;al.2;35; e.a.):

• boodschappenmand of -tas;
• Maar binst de speeltijd hebben ze op Mieleken gekabast in het pissijn tot hij er blauw van zag (255;al.1;3-4): kabassen = alg. arm in arm gaan, syn. insteken; hier: een pak rammel geven, in elkaar slaan.

een kadee (302;al.2;20):

• groot in zijn soort, flink uit de kluiten gewassen, een vent, een kerel, een snaak, een kluchtig persoon;

kapotgetorte (339;al.1;16):

• getorte > fr. torturer: verdraaien, martelen (zie terten: stappen), hier: kapotgetrapte;

iemand een kartats geven (205;al.1;7):

• iemand een pak rammel geven;

een koddeken (sigaret) (166;al.5;3 - 202;al.2;26):

• een kodde: het laatste stukje of eindje; koddeken: dialectisch verkleinwoord; een sigarettenpeukje, een eindje sigaret;

de koningin der weide (147;al.3;18-19):

• weide = made, dus: het madeliefje;

een kerthoedjen (275;al.3;12/15 - 325;al.1;7/11; e.a.):

• kert = keep, kerf, insnijding; hier: een hoed met een kerf, een gleufhoed;

sleuren en krochen (211;al.1;4):

• kreunen;

lanterfanten (240;al.1;5):

• zijn tijd verbeuzelen, leeglopen, straatslijpen;

de latrine (145;al.1;13 - 276;al.3;1; e.a.):

• w.c., toiletgelegenheid, in bivak of kampement, meestal enigszins geïmproviseerd, of zo dat men zich enigszins moet behelpen;

de(n) loekenbeer (249;al.2;4/18/20):

• loeken = kijken; hier: een schertsende, dreigende figuur; ook lieve loekenbeer (115;al.1;19);

een malheur (178;al.2;27 - 179, al.1,11; e.a.), malheuren (251;al.2;5 - 277;al.2;4; e.a.):

• ongeluk, narigheid, gebreken;

malheureus (164;al.1;24-25):

• ongelukkig;

mansarde (226;al.1;3/6 - 233;al.3;1; e.a.), mansardeken (325;al.1;16):

• zolderkamertje;

marbels (146;al.3;5/6 - 152;al.1;4/8):

• knikkers;

marteléglas (304;al.2;8 - 312;al.1;2-3; e.a.):

• > fr. martelé: gehamerd; hier: gehamerd glas;

roode menie (191;al.1;9):

• oranjerode verfstof, vermiljoen;

neven (146;al.3;14 - 147;al.3;7):

• naast;

paletot (236;al.2;5 - 335;al.3;16), paltoken (166;al.2;2 - 421;al.3;11):

• paletot: korte overjas, korte mantel; paletootje (verkl.);

een pardessus (199;al.1;22 - 203;al.1;14):

• > fr. pardessus: (let.) een overgooier, een overjas;

pateetjes (242;al.2;17), pateeken(s) (217;al.3;6 - 242;al.2;3; e.a.):

• gebakje, taartje;

iemand een pater bewerken (365;al.2;4-5):

• iemand een loer draaien, zie ook: iemand een pater schilderen;

pertang (187;al.1;7 - 208,al.2,10; e.a.):

• nochtans, toch, echter, evenwel;

een piepenhol (191;al.1;16 - 378;al.1;36):

• piepen: stil weggaan, vluchten, piepklein: heel klein; hier: een klein plekje om in weg te vluchten;

een ander piepenhol zoeken om in te wonen en te slapen (235;al.2;6-7):

• piepen: slapen (volkstaal), hier: een kleine plek om stilletjes in weg te kruipen en te slapen;

pisbloemen (147;al.3;19):

• pissebloemen, paardebloemen;

een pitslichteken (421;al.1;6-7):

• een 'knijpkat' = een handdynamo, zaklantaarn met een door de hand in beweging gebrachte dynamo; hier: een zaklamp;

plaksken(s) (157;al.1;15 - 158;al.2;3 - 304;al.3;3):

• (volkstaal) bord, houten plank; ook: 'een plaksken kleur' (270;al.1;6) = een vlekje

zoo zwart als een poerduivelken (249;al.2;12):

• schertsend; poer = poeder, hij heeft het poer niet uitgevonden: het buskruit (poer geven = driftig te keer gaan, iemand van katoen geven);

op haar poot spelen (409;al.3;2):

• heftig tekeer gaan, van zich laten horen;

een porei en een selder (227;al.1;14):

• een prei;

een poulie (275;al.3;10):

• > fr. poulie: een katrol, een riemschijf, een snaarschijf, idem Ndl. 'poelie';

prossen (193;al.4;12 - 281;al.3;4):

• ruw mee omgaan, prutsen, knoeien, slecht werken;

rammeiden (214;al.3;24):

• rammeien: beuken;

een root (143;al.1;4 - 143;al.2;7; e.a.):

• een rij;

een slets (153;al.3;5):

• slof, pantoffel;

speekelen (195;al.2;9 - 197;al.2;5; e.a.):

• spuwen, speken;

speldebeziën (176;al.2;3):

• 'beziën' dialectisch meervoud van 'bes'; hier: een bessensoort;

staminee (160;al.1;4 - 234;al.2;25) stamineetafel(ken) (220;al.3;6 - 234;al.2;31 - 365;al.1;11):

• staminee > fr. estaminet = kroeg, café, bierhuis;

de tempeesten (230;al.1;11); tempeesten (ww.) (341;al.2;33):

• (veroudouderd) stormweer; de begeerte tempeest lijk een hel: stormen, razen, tieren;

(de) teppen (151;al.1;10 - 236;al.2;11):

• scheldwoord, schertsend, de zot (synoniem);

terten (150;al.2;4 - 321;al.1;5; e.a.):

• stappen;

tikkeneiken (301;al.1;8):

• (volkstaal) een eitje;

toekken (170;al.4;4):

• slaan (volkstaal: iemand toekken geven);

een toile-cirré doeksken (274;al.2;1):

• > fr. toile-cirée: wasdoek; fr. toile: katoen, linnen; hier: een katoenen of linnen wasdoek; ook een toile-ciré kabas (399;al.1;7-8): een katoenen tas; verschillende spelling!

troebelen (229;al.3;4 - 287,al.1,35; e.a.), troebels (247;al.3;5):

• moeilijkheden, problemen, beroering;

tuifelen: noodwoningen die men van oud materiaal aaneen tuifelt (266;al.2;2-3):

• aaneen tuifelen: bij elkaar sprokkelen en bijeen timmeren;
  
  
  

uffra (180;al.7;1 - 188;al.2;10; e.a.):

• (volkstaal) juffrouw;

l
ijk een musch bij haar vijg (326;al.2;1-2):

• vijg = koeienvla; er niet bij weg te slaan;

van wijmen en fijne koordekens (148;al.2;2-3):

• wilgetenen, dunne en taaie lootjes van wilgebomen;

een wijmen zetel (402;al.4;7 - 405;al.1;37 - 409;al.3;1):

• een tenen zetel: van tenen, van dun rijshout gemaakt;

zerpe reuken (339;al.1;9-10):

• zure, scherpe, wrange reuken;

een zijp (180;al,1;4):

• wetering, waterweg, sloot, goot;